Waarom overgangen zo lastig zijn voor gevoelige kinderen en tieners.

En tips voor ouders hoe je ze daarbij kunt helpen.

 Veel ouders kennen het; moeizame overgangen. Je kind speelt heerlijk en dan…. Dan is het tijd om te stoppen. En…binnen een paar seconden verandert de sfeer. Van vrolijk spelen naar boos, tranen, weerstand.

 Of;

Je tiener komt thuis, gooit zijn tas neer en verdwijnt meteen naar zijn kamer.
Als ouder kun je het gevoel krijgen dat hij geen zin heeft in contact.
Maar vaak is dit simpelweg zijn manier om eerst even te landen na een lange dag vol prikkels.

Overgangen.

• Van scherm naar eten.
• Van spelen naar bed.
• Van thuis naar school.

Voor veel kinderen zijn dit lastige momenten. En voor gevoelige kinderen zijn deze overgangen vaak nog uitdagender.

Overgangen zijn overigens niet alleen voor kinderen een uitdaging. Zelf zit ik momenteel ook in een overgangsfase, maar dat is een heel ander verhaal….

Heb je tieners in huis? Lees dan ook mee. Waar bij jonge kinderen de ontlading zich vaak naar buiten laat zien (boos/ huilen) zie je bij tieners de ontlading vaak naar binnen (teruggetrokken)

Waarom zijn overgangen zo moeilijk?

Gevoelige kinderen beleven de wereld vaak intens. Emoties zijn intenser en ook als ze ergens mee bezig zijn, kunnen ze er helemaal in op gaan. Hun aandacht, fantasie en gevoel zijn volledig bij wat ze doen. Ze zijn als het ware wat ze doen op dat moment.

En als ze er dan uit worden getrokken….. ja dan kun je je vast wel voorstellen dat dat voelt als een abrupte onderbreking van hun beleving. Ze worden ergens uitgehaald waar ze zo heerlijk in zaten.

Het kinderbrein moet nog leren schakelen. Het vermogen om van de ene naar de andere activiteit te gaan ontwikkelt zich nog volop.

Daarnaast nemen gevoelige breinen veel prikkels op. Een verandering kan dan extra snel overweldigend voelen

Het gevoel van controle verdwijnt. Bij een overgang bepaalt iemand anders wat jij gaat doen en dat wat je doet moet stoppen. En dat kan frustratie en gevoelens van boosheid en onmacht geven.Je herkent het vast wel; de ochtend routine en de druk, de haast die daarbij komt kijken om op tijd te komen.” Kom, pak je jas, snel. We moet NU echt gaan…”

 En juist als jij de druk opvoert om op tijd te komen, gaat het mis en wordt de weerstand bij je kind steeds groter.

Een overgang van de ene naar de andere activiteit is voor het zenuwstelsel van een gevoelig kind best groot. Hun brein moet dus;

• Stoppen met wat ze doen
• Prikkels verwerken
• Mentaal voorbereiden op iets nieuws.

Als dat te snel en met druk gebeurt, ontstaat er weerstand. Een mini- pauze tussen 2 activiteiten in werkt dan beter. Bv; een knuffel, een liedje, een dansje, even water drinken. In deze mini pauze kan het zenuwstelsel zich aanpassen.

Van stroef naar soepel. Wat helpt kinderen bij overgangen?

Tips voor transities.

Er zijn diverse manieren die je kunt toepassen om de overgangen rustiger te laten verlopen. Experimenteer ermee welke voor jou en, en voor je kind het beste werken en dat kan per situatie ook weer heel verschillend zijn.

• Kondig de overgang op tijd aan. Kinderen hebben tijd nodig om mentaal aftand te nemen van wat ze op dat moment aan het doen zijn.  Bv;
• “Nog 2 keer van de glijbaan. “ of
• “ Over 10 minuten gaan we eten”
• “ Als de timer gaat is het tijd om ons klaar te maken om naar school te gaan.”

• Maak de dag voorspelbaar. Veel kinderen houden van ritme en duidelijkheid, dat geeft houvast en overzicht. En dat geeft weer een veilig gevoel. En als kinderen weten wat er gaat komen kunnen ze makkelijker schakelen.
• Bij jonge kinderen kan het fijn zijn om een overzichtelijke dagplanning ergens op te hangen. Of een ochtend- of avond planning. Gebruik bv. een dagplanning, zandloper, een timer. Het helpt als je als ouder niet de boosdoener bent die de overgang aankondigt, maar de timer, de tijd.

• Verbind eerst. Als je kind aan het spelen is, of achter een scherm zit, stap dan eerst even in die wereld van je kind door er ook even in te duiken. “ Ik zie dat je een groot bouwwerk aan het maken bent.” of  “ Wat gebeurd er in die serie?” Als je eerst contact maakt, en er vervolgens een vraag stelt, haal je je kind al meer in het hier en nu. Dat maakt de overgang een stuk zachter.

• Gebruik rituelen en zet deze in. Je kent ze vast wel van school; het opruim lied, het zand afklop lied. Dat soort liedjes werken zeker bij kleine kinderen goed om een overgang in te zetten en het brein de tijd te geven om te schakelen. Bedenk zelf eens een liedje of een ritueel.

• Erken de emotie Als er protest, boosheid of verdriet komt, betekent dat niet meteen dat het fout gaat. Geef ruimte aan de emotie zodat die er even uit kan. Benoem de emoties en de wens van je kind.
• “Je wil graag nog verder spelen he? Het is moeilijk om te stoppen, ik weet het. Het is ook jammer.”
• Doordat je de emotie benoemt worden kinderen gehoord, En gehoord worden kan heel goed helpen om sneller een emotie te reguleren en zo te kalmeren.

• Sta zelf stevig en bereid je erop voor Als je verwacht dat je kind moeite zal gaan hebben met de overgang, helpt het om je daar alvast mentaal op voor te bereiden zodat je stevig staat als de rots in de branding als je kind in een emotie schiet. Als jij stevig staat en met een kalm brein kan reageren, helpt dat je kind ook om de overgang soepeler te laten verlopen.

•  Gevoelige kinderen hebben soms meer tijd nodig om te schakelen Veel gevoelige kinderen hebben soms net wat meer tijd nodig om te schakelen. Dat is geen onwil of koppigheid, weet; ze doen het niet om jou te pesten. Het is een teken van hoe intens zij de wereld ervaren.

Overgangen bij tieners: waarom het ook voor hen moeilijk kan zijn

Hoewel we overgangen vaak met jonge kinderen associëren, kunnen ook tieners hier veel moeite mee hebben, vooral wanneer ze gevoelig zijn.

Tieners staan gedurende de dag onder veel druk. Op school moeten ze:

• zich concentreren
• sociale situaties navigeren
• verwachtingen van docenten en leeftijdsgenoten hanteren
• hun emoties reguleren

Veel gevoelige tieners doen dit door zich sterk aan te passen.

Wanneer ze dan thuiskomen, kan hun systeem eigenlijk maar één ding willen: ontladen en ontprikkelen. Alleen ziet dat er bij tieners vaak anders uit dan bij jongere kinderen. In plaats van huilen of boos worden zie je bijvoorbeeld:

• zich terugtrekken op hun kamer
• meteen achter een scherm verdwijnen
• kortaf reageren
• “laat me even met rust”

Voor ouders kan dat voelen als afstand of onwil.
Maar vaak is het simpelweg een manier voor hun zenuwstelsel om weer tot rust te komen.

Wat tieners vaak nodig hebben na een overgang

Veel gevoelige tieners hebben na school eerst landingstijd nodig voordat ze weer beschikbaar zijn voor gesprek of verwachtingen. Dat kan bijvoorbeeld zijn:

• even alleen zijn
• muziek luisteren
• gamen
• bewegen
• niets hoeven vertellen

Pas daarna ontstaat er vaak weer ruimte voor contact en verbinding.

Herken je dit bij je kind?

Je hoeft het niet alleen te doen.

Neem gerust contact met mij op als je er even niet zelf uitkomt en je wilt onderzoeken wat jouw kind nog meer kan helpen om rustiger en steviger in zichzelf te staan.

Veel liefs  Eveline